Make your own free website on Tripod.com

การเพาะพันธุ์ปลาตะเพียนขาว

 

 

                                ปลาตะเพียนขาว  (Puntius  gonionotus  Bleeker)  เป็นปลาน้ำจืดที่มีอยู่ทั่วทุกภาคของประเทศไทย  จัดเป็นปลากินพืช  แต่ก็สามารถกินสัตว์น้ำเล็ก ๆ และลูกปลาต่าง ๆ   อาศัยได้ทั้งในแหล่งน้ำนิ่งและน้ำไหล    ในธรรมชาติจะพบลูกปลาตะเพียนขาวในฤดูฝน  แต่มนุษย์สามารถเพาะพันธุ์ปลาตะเพียนขาวได้ทั้งปี  สามาเลี้ยงให้สมบูรณ์และจัดสิ่งแวดล้อมให้เหมาะสม

 

                การคัดเลือกพ่อแม่พันธุ์

                                พ่อแม่พันธุ์ปลาตะเพียนขาวสามารถรวบรวมได้จากแหล่งต่าง ๆ ดังนี้

                                1.  รวบรวมจากธรรมชาติ  สามารถหาได้จากแห่งน้ำต่าง ๆ ในช่วงเดือนพฤษภาคม  ถึงเดือนมิถุนายน  ซึ่งเป็นระยะที่ฝนเริ่มตก  ปลาตะเพียนขาวจะเริ่มมีไข่

                                2.  จากบ่อเลี้ยง  โดยคัดเลือกปลาที่อยู่ในวัยเจริญพันธุ์  อายุประมาณ  1  ปี

 

                ความแตกต่างระหว่างเพศ

                                ปลาตะเพียนขาวเพศผู้และเพศเมียจะแตกต่างกัน ดังนี้

1.       รูปร่างปลาเพศผู้จะเพรียว  ในขณะที่เพศเมียจะป้อมกว่า  และมีท้องมากกว่า

2.       กระดูกปิด เหงือกปลาเพศผู้จะมีตุ่มสิวเมื่อลูบดูจะสากมือ ในขณะที่เพศเมีย
จะลื่น

3.       เมื่อใช้มือรีดบริเวณท้องเบา ๆ ปลาเพศผู้จะมีน้ำเชื้อไหลออกมา

                 การใช้ฮอร์โมน

                                ฮอร์โมนที่นิยมใช้ฉีดปลาตะเพียนขาวมี  2  ชนิด  คือ

                                1.  ต่อมใต้สมอง  (Pituitary  gland)

                                      ต่อมใต้สมองที่นิยมใช้ฉีดปลาตะเพียนขาว คือ ต่อมใต้สมองปลาไนและต่อมใต้สมองปลาซ่ง  (ปลาจีนอัตราการใช้  1 – 1.5  โด๊ส  (ขึ้นอยู่กับความสมบูรณ์ของไข่จะแบ่งฉีด  2  ครั้ง  ห่างกัน  6  ชั่วโมง  หรือฉีดครั้งเดียวก็ได้

 

                                โดย                         โด๊ส                        =                             ..ปลาต่อม

                                                                                                                                  ..แม่ปลา

 

ตัวอย่าง    ต้องการฉีดปลาตะเพียนขาว  5  กิโลกรัม  (15  ตัวในอัตรา  1.5  โด๊ส  ต้องเตรียมปลาต่อม
                 เท่าไร  และฉีดสารละลายฮอร์โมนตัวละเท่าไร

วิธีทำ

                                                                โด๊ส                        =                             ..ปลาต่อม

                                                                                                                                  ..แม่ปลา

                                                                ..แม่ปลา          =             5  กิโลกรัม

                                                                โด๊ส                        =             1.5

                                                                           1.5               =             ..ปลาต่อม

                                                                                                                          5

                                                                ..ปลาต่อม        =             15x5

                                                                                                =             7.5    กิโลกรัม

                                                                ต้องใช้ปลาไน      =             7.5  กิโลกรัม  มาผ่าเอาต่อมใต้สมอง

 

แม่ปลาที่ต้องการฉีด  จำนวน  5  กิโลกรัม  15  ตัว  ต้องใช้สารละลายฉีดตัวละเท่าไร

กำหนด  แม่ปลา  1  กิโลกรัม  ให้ฉีดสารละลายได้  1 ซี.ซี.

                                ดังนั้น  แม่ปลา  5  กิโลกรัม  ฉีดสารละลาย    =  1x5     =    5 ซี.ซี.

                                สารละลาย  5 ซี.ซี.  ใช้สำหรับฉีดปลา                             =  15   

                                       ”          1 ซี.ซี.                ”                                                =  15        =   3  ตัว

                                                                                                                                      5

                                ดังนั้น  ปลาแต่ละตัวจะฉีดสารละลายฮอร์โมนได้  =    1/3  ซี.ซี.    =    0.33   ซี.ซี.


สรุป       1)  เอาต่อมใต้สมองจากปลาไน  7.5  ..มาบดให้ละเอียด  ด้วยโกร่งบดต่อมใต้สมอง

                2)  เติมน้ำกลั่น     5  ซี.ซี  และบดให้เป็นสารละลายต่อมใต้สมอง

                3)  ดูดสารละลาย  0.33  ซี.ซี.  ใช้ฉีดแม่ปลาตะเพียนขาวแต่ละตัวจนครบทั้ง  15  ตัว

 

                                2.  ฮอร์โมนสังเคราะห์  (Synthetie  hormone)

                                     ฮอร์โมนสังเคราะห์ที่นิยมใช้ในปัจจุบันคือ  Suprefact  โดยใช้ร่วมกับโมนิเลียม

                                Suprefact  จะใช้ประมาณ  10 – 20  ไมโครกรัม  ต่อแม่ปลา  1  กิโลกรัม 

                                โมนิเลียม  จะใช้ประมาณ  3 – 5  มิลลิกรัมต่อแม่ปลา  1  กิโลกรัม

 

ตัวอย่าง  ต้องการฉีดฮอร์โมนแม่ปลาตะเพียนขาว  5  กิโลกรัม  จำนวน  15  ตัว  จะใช้ฮอร์โมนสังเคราะห์ Suprefact  และ  motilium  อย่างละเท่าไร

                                แม่ปลาตะเพียนขาว  1  กิโลกรัม  ใช้ Suprefact     =   10                   ไมโครกรัม

                                                  ”               5       ”                     ”            =    5x10   =   50  ไมโครกรัม

Suprefact  1  ขวด  มี  10,000  ไมโครกรัม  ปริมาตร     =         10  ซี.ซี.

                ถ้าใช้                    50        ”                     ”        =    100x50   =  0.05 ซี.ซี.

                                                                                                            10,000

                                จะเห็นว่าการที่จะดูด Suprefact  ในปริมาตร  0.05  ซี.ซี.  จะทำให้เกิดความคลาดเคลื่อนได้ง่าย  ดังนั้นควรเตรียมสารละลายที่มีความเข้มข้นของ Suprefact  น้อย  ใช้งานในกรณีที่จำนวนแม่ปลาไม่มากนัก  ซึ่งสามารถจะทำได้โดยดูด Suprefact  มา  1 ซี.ซี.  แล้วเติมน้ำกลั่น  9 ซี.ซี.  จะได้สารละลาย Suprefact  ที่มีเนื้อสารอยู่  1,000  ไมโครกรัม  ซึ่งสามารถนำไปใช้งานได้ง่ายขึ้น

                                ดังนั้น Suprefact  1,000  ไมโครกรัม  มีปริมาตร  10   ซี.ซี.

                                แต่ Suprefact  ที่จะใช้    50              ”                        50x10          =      0.5    ซี.ซี.

                                                                                                                                 1,000

แม่ปลา  1  กิโลกรัม  ใช้สารละลาย       1           ซี.ซี.

                                     ”      5    ”  ต้องใช้สารละลาย           5         ซี.ซี.

ดังนั้นปริมาณน้ำกลั้นที่จะเติมลงใน Suprefact          50  ไมโครกรัม 

จะเท่ากับปริมาณน้ำกลั่น  -  ปริมาณ Suprefact         =  5 – 0.5  =  4.5  ซี.ซี.

สารละลาย  5  ซี.ซี.  สามารถฉีดปลาได้                           =     15  ตัว

        ”         1  ซี.ซี.          ”                         =     5    =        3   ตัว

                                                                                        15

ดังนั้น  ปลา  1  ตัว  จะฉีดสารละลาย Suprefact  =  1/3  ซี.ซี.        =  0.33  ซี.ซี.

                                การใช้  motitium

                                                ปลา  1  กิโลกรัม  ใช้โมนิเลียน      5  มิลลิกรัม

                                                 “”     5  “”                    “”          =   5x5     =     25  มิลลิกรัม

                                                                                                                    1

                                                แต่โมนิเลียม    1  เม็ด  มี             10  มิลลิกรัม

                                                ดังนั้น  ต้องใช้โมนิเลียน        =  25  =  2.5  เม็ด

                                                                                                          10

 สรุป

1.       ดูด Suprefact  มา  1  ซี.ซี.  ผสมกับน้ำ  9  ซี.ซี เป็นสารละลายซึ่งมี Suprefact  อยู่  1,000  ไมโครกรัม

2.       ดูดสารละลายจาก  ข้อ  1  มาจำนวน  50  ไมโครกรัมซึ่งเท่ากับ  0.5  ซี.ซี.  ดูดน้ำกลั่น  มาจำนวน  4.5  ซี.ซี.

3.       นำโมนิเลียน  2.5  เม็ด  บดให้ละเอียด

4.       ใช้ ข้อ  2  ผสมกับข้อผสมกับ  ข้อเป็นสารละลายฮอร์โมน

5.       ดูดสารละลายจาก  ข้อ  5  มา  1  ซี.ซีฉีดแม่ปลาได้  3  ตัว  หรือฉีดตัวละ  0.33  ซี.ซีจนครบ  15  ตัว

 

การผสมพันธุ์

                                การผสมพันธ์ปลาตะเพียนขาวสามารถทำได้  2  วิธี  คือ

1.       ฉีดฮอร์โมนแล้วปล่อยให้พ่อปลา และแม่ปลาผสมกันเองตามธรรมชาติ  โดยขังพ่อแม่ปลาไว้ในกระชังที่ใส่ไว้ในกระชังซึ่งทำจากผ้าโคล่อนแก้วอีกทีหนึ่ง  เพื่อความสะดวกในการรวบรวมลูกปลาและสามารถเอาพ่อแม่ปลาออกได้ง่าย  เมื่อปลาผสมกันแล้ว

2.       การผสมพันธุ์โดยวิธีผสมเทียม  เป็นการรีดไข่ปลาหลังจากฉีดฮอร์โมนแล้ว  ประมาณ  12 – 14  ชั่วโมง  แล้วรีดน้ำเชื้อตัวผู้ลงผสม  ใช้ขนไก่คนให้ไข่กับน้ำเชื้อผสมกันให้ทั่ว

 

 การฟักไข่

                                ไข่ปลาตะเพียนขาวเป็นไข่กึ่งจมกึ่งลอย  สามารถฟักไข่ได้หลายวิธี  เช่น

1.       ฟักในกระชังผ้าโอล่อน  มีความสะดวกในการรวบรวมลูกปลา

2.       ฟักในกรวยฟัก  ถ้าใช้ระบบน้ำไหลวนในกรอบฟักจะทำให้คุณสมบัติของน้ำดีมีผลต่ออัตราฟัก

3.       ฟักในถังฟัก  โดยเปิดอากาศอย่างเดียว  อัตราฟักจะต่ำ  และการรวบรวมลูกปลาทำได้ยาก

 

การอนุบาลลูกปลา

                                ลูกปลาตะเพียนขาวหลังจากฟักเป็นตัวแล้วจะมีลำตัวใสและขนาดเล็กมาก  เมื่อลูกปลาอายุ  1-2  วัน  ยังมีอาหารจากถุงไข่แดง  จึงไม่ต้องให้อาหารหลังจากถุงไข่แดงยุบ  ลูกปลาจะเริ่มกินอาหารโดยให้อาหารจากไข่แดงต้มสุกบดให้ละเอียด  ละลายให้ลูกปลากินวันละ  3  เวลา  ประมาณ  5-7  วัน  สามารถนำไปเลี้ยงในบ่ออนุบาลได้  โดยบ่ออนุบาลต้องเตรียมบ่อไว้อย่างดี  ควรเลี้ยงอาหารธรรมชาติไว้ให้มาก  เช่น  คลอเรลล่า , ไรแดง  และควรให้รำละเอียดวันละ  2  ครั้ง  เพื่อให้ลูกปลาโตเร็วขึ้น  การเคลื่อนย้ายลูกปลาไปเลี้ยงยังย่ออนุบาลต้องกระทำด้วยความระมัดระวังเพราะลูกปลาตะเพียนขาวจะช๊อคได้ง่าย

 

 

 

 

BACK